HANGZHOU NUZHUO TEKNOLOJİ GRUBU A.Ş.

Ekipmanın Bütünlük Oranı

Bu göstergelerin en çok kullanılanı olmasına rağmen, yönetime katkısı sınırlıdır. Sağlamlık oranı, denetim dönemi boyunca sağlam ekipmanın toplam ekipman sayısına oranını ifade eder (sağlam ekipman oranı = sağlam ekipman sayısı / toplam ekipman sayısı). Birçok fabrikanın göstergesi %95'in üzerine çıkabilmektedir. Bunun nedeni çok basittir. Denetim anında ekipman çalışır durumdaysa ve arıza yoksa, iyi durumda olduğu kabul edilir, bu nedenle bu göstergeye ulaşmak kolaydır. Aksi takdirde, iyileştirme için çok az yer olduğu, yani iyileştirilecek bir şey olmadığı, yani iyileştirmenin zor olduğu anlamına gelebilir. Bu nedenle, birçok şirket bu göstergenin tanımını değiştirmeyi önermektedir; örneğin, her ayın 8., 18. ve 28. günlerinde üç kez kontrol yapmayı ve sağlamlık oranının ortalamasını bu ayın sağlamlık oranı olarak almayı önermektedirler. Bu, bir kez kontrol etmekten kesinlikle daha iyidir, ancak yine de noktalarda yansıtılan iyi bir orandır. Daha sonra, arızasız çalışma saatlerinin takvim tablosundaki saatlerle karşılaştırılması ve arızasız çalışma saatlerinin takvim tablosundaki saatlerden arıza ve onarımların toplam saatlerinin çıkarılmasıyla elde edilmesi önerildi. Bu gösterge çok daha gerçekçi. Elbette, istatistiksel iş yükünde ve istatistiklerin doğruluğunda bir artış söz konusu ve önleyici bakım istasyonlarıyla karşılaşıldığında kesinti yapılıp yapılmayacağı konusunda tartışmalar var. Arızasızlık oranı göstergesinin ekipman yönetiminin durumunu etkili bir şekilde yansıtıp yansıtmadığı, nasıl uygulandığına bağlıdır.

Ekipman Arıza Oranı

Bu gösterge kolayca karıştırılabilir ve iki tanımı vardır: 1. Arıza sıklığı ise, arıza sayısının ekipmanın fiili çalışma sayısına oranıdır (arıza sıklığı = arıza nedeniyle kapanma sayısı / ekipmanın fiili çalışma sayısı); 2. Arıza nedeniyle kapanma oranı ise, arıza nedeniyle oluşan arıza süresinin, ekipmanın fiili çalışma süresi artı arıza nedeniyle oluşan arıza süresine oranıdır (arıza nedeniyle kapanma oranı = arıza nedeniyle kapanma süresi / (ekipmanın fiili çalışma süresi + arıza nedeniyle oluşan arıza süresi)). Açıkçası, arıza nedeniyle oluşan arıza süresi oranı, ekipmanın durumunu daha doğru bir şekilde yansıtır.

Ekipmanın Kullanılabilirlik Oranı

Batı ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak ülkemizde planlanan çalışma süresi kullanım oranı (planlanan çalışma süresi = fiili çalışma süresi/planlanan çalışma süresi) ve takvimsel çalışma süresi kullanım oranı (takvimsel çalışma süresi = fiili çalışma süresi/takvimsel çalışma süresi) formülasyonları arasında iki farklılık bulunmaktadır. Batı'da tanımlandığı şekliyle kullanılabilirlik, aslında tanım gereği takvimsel çalışma süresi kullanımıdır. Takvimsel çalışma süresi kullanımı, ekipmanın tam kullanımını yansıtır; yani, ekipman tek vardiyada çalıştırılsa bile, takvimsel çalışma süresini 24 saate göre hesaplarız. Çünkü fabrika bu ekipmanı kullansa da kullanmasa da, işletmenin varlıklarını amortisman şeklinde tüketecektir. Planlanan çalışma süresi kullanımı ise ekipmanın planlanan kullanımını yansıtır. Tek vardiyada çalıştırılıyorsa, planlanan süre 8 saattir.

Ekipman Arızaları Arasındaki Ortalama Süre (MTBF)

Bir diğer formülasyon ise ortalama sorunsuz çalışma süresi olarak adlandırılır ve “ekipman arızaları arasındaki ortalama aralık = istatistiksel baz dönemindeki toplam sorunsuz çalışma süresi / arıza sayısı” şeklinde hesaplanır. Arıza oranına tamamlayıcı nitelikte olup, arıza sıklığını, yani ekipmanın durumunu yansıtır. İki göstergeden biri yeterlidir ve bir içeriği ölçmek için ilgili göstergeleri kullanmaya gerek yoktur. Bakım verimliliğini yansıtan bir diğer gösterge ise ortalama onarım süresidir (MTTR) (ortalama onarım süresi = istatistiksel baz döneminde bakıma harcanan toplam süre / bakım sayısı), bu da bakım iş verimliliğindeki iyileşmeyi ölçer. Ekipman teknolojisinin gelişmesi, karmaşıklığı, bakım zorluğu, arıza yeri, bakım teknisyenlerinin ortalama teknik kalitesi ve ekipman yaşı nedeniyle bakım süresi için kesin bir değer belirlemek zordur, ancak buna dayanarak ortalama durumunu ve ilerlemesini ölçebiliriz.

Genel Ekipman Verimliliği (OEE)

Ekipman verimliliğini daha kapsamlı bir şekilde yansıtan bir gösterge olan OEE, çalışma zamanı verimliliği, performans çalışma hızı ve nitelikli ürün verimliliğinin çarpımıdır. Tıpkı bir insan gibi, çalışma zamanı verimliliği, işe gelme sonrası çalışma azmi ve verimlilik gösterme süresi, nitelikli ürün verimliliği ise işin etkinliğini, sık sık hata yapılıp yapılmadığını ve görevin kalite ve miktar bakımından tamamlanıp tamamlanamayacağını temsil eder. Basit OEE formülü şöyledir: Genel ekipman verimliliği OEE = Nitelikli ürün çıktısı / Planlanan çalışma saatlerinin teorik çıktısı.

Toplam Etkin Verimlilik TEEP

Ekipman verimliliğini en iyi yansıtan formül OEE değildir. Toplam Etkin Üretkenlik (TEEP) = Nitelikli ürün çıktısı / Takvim zamanına göre teorik çıktı. Bu gösterge, yukarı ve aşağı yönlü etkiler, pazar ve sipariş etkileri, dengesiz ekipman kapasitesi, mantıksız planlama ve programlama vb. dahil olmak üzere ekipmanın sistem yönetimindeki kusurları yansıtır. Bu gösterge genellikle çok düşüktür, iyi görünmez, ancak çok gerçektir.

Ekipmanların Bakımı ve Yönetimi

Bunlara ek olarak, tek seferlik yeterlilik oranına sahip revizyon kalitesi, onarım oranı ve bakım maliyeti oranı gibi ilgili göstergeler de bulunmaktadır.
1. Revizyon kalitesinin tek seferlik geçme oranı, revize edilen ekipmanın tek bir deneme çalışmasında ürün yeterlilik standardını karşılama sayısının, revizyon sayısına oranı ile ölçülür. Fabrikanın bu göstergeyi bakım ekibinin performans göstergesi olarak benimseyip benimsemeyeceği incelenip değerlendirilebilir.
2. Onarım oranı, ekipman onarımlarından sonra yapılan toplam onarım sayısının, toplam onarım sayısına oranıdır. Bu, bakım kalitesinin gerçek bir yansımasıdır.
3. Bakım maliyeti oranının birçok tanımı ve algoritması vardır; bunlardan biri yıllık bakım maliyetinin yıllık üretim değerine oranı, diğeri yıllık bakım maliyetinin yıl içindeki varlıkların toplam orijinal değerine oranı, bir diğeri de yıllık bakım maliyetinin yıl içindeki toplam varlıkların yenileme maliyetine oranıdır. Sonuncusu ise yıllık bakım maliyetinin yıl içindeki toplam üretim maliyetine oranıdır. Bence son algoritma daha güvenilirdir. Yine de, bakım maliyeti oranının büyüklüğü sorunu açıklayamaz. Çünkü ekipman bakımı, değer ve çıktı yaratan bir girdidir. Yetersiz yatırım ve belirgin üretim kaybı çıktıyı etkileyecektir. Elbette, çok fazla yatırım ideal değildir. Buna aşırı bakım denir ve israftır. Uygun girdi idealdir. Bu nedenle, fabrika optimal yatırım oranını araştırmalı ve incelemelidir. Yüksek üretim maliyetleri daha fazla sipariş ve daha fazla görev anlamına gelir ve ekipman üzerindeki yük artar, bakım talebi de artar. Uygun oranda yatırım yapmak, fabrikanın hedeflemesi gereken amaçtır. Bu temel ölçütünüz varsa, bu ölçütten ne kadar uzaklaşırsanız, durum o kadar ideal olmaktan çıkar.

Ekipman Yedek Parça Yönetimi

Ayrıca birçok gösterge bulunmaktadır ve yedek parça stok devir hızı (yedek parça stok devir hızı = aylık yedek parça maliyeti tüketimi / aylık ortalama yedek parça stok fonu) daha temsili bir göstergedir. Yedek parçaların hareketliliğini yansıtır. Eğer büyük miktarda stok fonu birikmişse, bu devir hızına yansıyacaktır. Yedek parça yönetimini yansıtan bir diğer gösterge ise yedek parça fonu oranıdır; yani tüm yedek parça fonlarının işletmenin ekipmanının toplam orijinal değerine oranıdır. Bu değer, fabrikanın merkezi bir şehirde olup olmamasına, ekipmanın ithal olup olmamasına ve ekipman arızasının etkisine bağlı olarak değişir. Eğer ekipman arızasının günlük kaybı on milyonlarca yuan'a ulaşıyorsa veya arıza ciddi çevre kirliliğine ve kişisel güvenlik tehlikelerine yol açıyorsa ve yedek parça tedarik döngüsü daha uzunsa, yedek parça stoğu daha yüksek olacaktır. Aksi takdirde, yedek parça fonlama oranı mümkün olduğunca azaltılmalıdır. Günümüzdeki bakım yönetiminde insanların fark etmediği ancak çok önemli bir gösterge vardır: bakım eğitiminin zaman yoğunluğu (bakım eğitiminin zaman yoğunluğu = bakım eğitim saatleri / bakım insan-saatleri). Eğitim, ekipman yapısı, bakım teknolojisi, profesyonellik ve bakım yönetimi gibi konularda mesleki bilgi birikimini içerir. Bu gösterge, işletmelerin bakım personelinin kalitesini iyileştirmeye verdiği önemi ve yatırım yoğunluğunu yansıtır ve dolaylı olarak bakım teknik yeterlilik düzeyini de gösterir.